Piše: Bosnian News Service

Sutra će biti biran novi reisu-l-ulema Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini!  Izborno tijelo Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini, koje čini 398 članova, u subotu, 10. oktobra, izabrat će 14. reisu-l-ulemu. Članovi izbornog tijela birat će između tri kandidata: mostarskog muftije dr. Salem-ef. Dedovića, sarajevskog muftije prof. dr. Nedžad-ef. Grabusa i direktora Uprave za vjerske poslove Rijaseta Islamske zajednice hafiza prof. dr. Mensura-ef. Malkića. Aktuelni reisu-l-ulema Husein-ef. Kavazović 14. je poglavar Islamske zajednice u BiH. Novi reisu-l-ulema bit će 15. 

Ustoličenje u Konaku

Kavazović je izabran u septembru 2012. godine, a na dužnost je stupio svečanom dodjelom Menšure 15. novembra iste godine.

Na toj poziciji naslijedio je dr. Mustafu-ef. Cerića, koji je Islamsku zajednicu vodio gotovo 20, a Kavazović 14 godina.

Islamska zajednica uspostavljena je u teškim vremenima za Bošnjake, nakon Berlinskog kongresa 1878. godine. Odlaskom Osmanlija nametnula se potreba za uspostavljanjem autonomne islamske zajednice u Bosni i Hercegovini.

Prvi reisu-l-ulema izabran je u decembru 1882. godine. Bio je to Mustafa Hilmi-ef. Hadžiomerović.

Prema podacima Islamske zajednice u BiH, šejhu-l-islam je svojim dekretom od 3. rebiu-l-ahira 1299. godine, odnosno 9. februara 1882. godine, ovlastio Mustafu Hilmi-efendiju Hadžiomerovića „da sve vjerske stvari i sve šerijatske poslove izviđa i vrši i da za okružja i kotare sposobne kadije postavlja i imenuje“. Istovremeno mu je povjerio i Vrhovni šerijatski sud, dok ga je rumelijski kadi-asker imenovao za sarajevskog kadiju, „s pravom da imenuje kadije po okruzima i kotarevima, da im izdaje murasele i da se trudi, da šerijatske zaključke pravedno izvodi i da među ehalijom ahkami-šer'ijju potpuno vrši“.

Položaj Mustafe Hilmi-efendije Hadžiomerovića bio je analogan položaju muftije na području Bugarske i Rumelije.

Imajući u vidu aktivnosti Mešihata tokom prve polovine 1882. godine i ranije, okupaciona uprava je u jesen te godine, uvažavajući ponovljene zahtjeve muslimanskih prvaka, imenovala Mustafu Hilmi-efendiju Hadžiomerovića za reisu-l-ulemu Bosne i Hercegovine. Car je odluku donio 17. oktobra 1882. godine, a svečano ustoličenje prvog reisu-l-uleme obavljeno je u velikoj sali Konaka 15. decembra iste godine.

Era reisa Čauševića

Iscrpljen dugogodišnjim radom, Hadži Mustafa Hilmi-efendija Hadžiomerović podnio je ostavku na položaj reisu-l-uleme 1893. godine. Ostavka mu je prihvaćena, nakon čega je otišao u zasluženu penziju.

Na dužnost sarajevskog muftije stupio je još 1856. godine, kada je smijenjen dotadašnji sarajevski muftija Muhamed Šakir-efendija Muidović.

Obavljajući muftijsku službu gotovo četiri decenije, sve do odlaska u penziju, Mustafa Hilmi-efendija Hadžiomerović izdao je veliki broj fetvi o različitim pitanjima koja su nametale prilike i društveni odnosi krajem osmanske i početkom austrougarske vlasti u našim krajevima.

Hadžiomerovića je na čelu Islamske zajednice naslijedio Mehmed Teufik-ef. Azabagić, koji je tu dužnost obavljao do 1909. godine, ukupno 16 godina.

Na vrhuncu borbe za vjersko-prosvjetnu autonomiju Bošnjaka, koja je započela u Mostaru, na scenu stupa hafiz Sulejman-ef. Šarac, rodom iz Stoca.

Uglednog alima, kojeg je izabrao bošnjački narod, austrougarske vlasti su se bojale, pa je 1912. godine od njega iznuđena ostavka. Na dužnosti je bio samo dvije godine.

Čuveni reisu-l-ulema Mehmed Džemaludin-ef. Čaušević stupio je na tu dužnost 1913. godine i obavljao je do 1930. godine. Bio je reisu-l-ulema punih 17 godina, uključujući i period Prvog svjetskog rata.

Njegov mandat obilježila je borba za ravnopravnost Bošnjaka i islama s drugim narodima i vjerama, najprije unutar Austro-Ugarske monarhije, a potom i u novoj državi, Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca.

Spaho, Kemura, Selimoski

To je period tokom kojeg su Bošnjaci bili izloženi progonima i tokom kojeg su počinjeni brojni zločini nad muslimanskim stanovništvom širom tadašnje države.

Reisu-l-ulema Čaušević, kojeg pojedini autori smatraju jednim od najznačajnijih poglavara Islamske zajednice, bio je prvi njen predstavnik koji je aktivno djelovao i na međunarodnoj sceni.

Snažno se suprotstavljao pritiscima iz Beograda usmjerenim na ukidanje vjersko-prosvjetne autonomije muslimana. Na kraju je, pod pritiscima, morao otići u penziju.

Dužnost reisu-l-uleme nakon njega obavljali su i hafiz Ibrahim-ef. Maglajlić (1930–1936), Fehim-ef. Spaho (1938–1942), Salih Safvet Bašić (1942–1947), Ibrahim-ef. Fejić (1947–1957), Sulejman-ef. Kemura (1957–1975), Naim-ef. Hadžiabdić (1975–1987), hafiz Husein-ef. Mujić (1987–1989), Jakub-ef. Selimoski (1991–1993), dr. Mustafa-ef. Cerić (1993–2012) i Husein-ef. Kavazović, koji završava svoj mandat na čelu Islamske zajednice u BiH.