Knjiga „Ferhadija – kraljica bosanskih džamija“ autora Edhema-ef. Čamdžića, svojevrsna hronika ne samo sudbine bisera osmanske kulture iz 16. stoljeća nego i bošnjačkog naroda tokom i nakon rata 1990-ih u Bosni i Hercegovini, predstavljena je u Islamskom centru u Zagrebu.

Bivši banjalučki muftija, koji je na toj dužnosti bio od 1999. do 2014. godine, na više od 700 stranica donosi prikaz historijskog, duhovnog i arhitektonskog značaja Ferhadije, odnosno Ferhat-pašine džamije, jedne od najznačajnijih džamija u Bosni i Hercegovini koja je nakon rušenja i potom obnove postala simbol otpora, obnove i identiteta muslimana u Banjoj Luci i šire, prenosi Hina.

Sagrađena 1579. godine u osmanskom stilu, po naredbi Ferhat-paše Sokolovića, Ferhadija je poznata po impresivnoj arhitekturi i smatrana je jednim od najljepših primjera islamske graditeljske baštine na Balkanu.

Džamiju su 7. maja 1993. godine, tokom rata, do temelja srušile srpske snage. Obnovljena je i svečano otvorena 7. maja 2016. godine, čime je postala simbol mira, tolerancije i povratka zajedničkog života u Banjoj Luci.

Predsjednik Mešihata Islamske zajednice u Hrvatskoj, muftija akademik Aziz-ef. Hasanović, rekao je da ovo monumentalno djelo ne govori samo o znamenitoj džamiji kao kulturnom dobru već i o svemu onome što se dogodilo bošnjačkom narodu, o golgotama koje su dovele do kulturocida i genocida.

Promotor Rijad Delić istaknuo je da je pred čitateljima djelo koje na jedinstven način obuhvata širok historijski okvir drevne Bosne, od njenih ilirskih korijena, preko Kulina bana i srednjovjekovne državnosti, dolaska Osmanlija i izgradnje Ferhadije, pa sve do savremenog doba obilježenog agresijom na Bosnu i Hercegovinu.

Naglasio je da knjiga svjedoči o iskušenjima, rušenjima i progonima, ali i o obnovi i ponovnom otvaranju Ferhadije kao simbola trajanja i opstojnosti.

Autor Čamdžić je na redovnoj tribini „Dr. Sulejman Mašović“ u zagrebačkom Islamskom centru kazao da je 15 godina svakodnevno vodio dnevnik.

„Sve sam zapisivao, ispunio sam 33 rokovnika o djelovanju Muftijstva i društvenim procesima na tom prostoru“, otkrio je autor.

Iako su u obnovi džamija u BiH uglavnom učestvovale bogate arapske i muslimanske zemlje, Čamdžić je posebno zahvalio Sjedinjenim Američkim Državama, odnosno svim američkim ambasadorima u Sarajevu.

„Iako me ponekad zbog toga prozivaju da sam ‘američki čovjek’, ja im odgovaram da su puno učinili ne samo za svaku džamiju i porušeni dom već i za povratak raseljenih“, rekao je Čamdžić.

Ferhadija, izgrađena u klasičnom osmanskom stilu s kupolom visokom 18 metara i munarom visokom 43 metra, uz šadrvan i tri turbeta, uvrštena je 1950. godine na popis kulturne baštine BiH. Zbog svoje iznimne vrijednosti svrstana je i među spomenike svjetske baštine nulte kategorije pod zaštitom UNESCO-a.

Datum njenog rušenja, 7. maj 1993. godine, proglašen je Danom džamija u BiH.

Ferhadija je detaljno obnavljana u izvornom obliku od 2001. do 2016. godine.